HOOP OP VRIJHEID

BR 2049

Zekerheden zijn er: je wordt geboren, je gaat dood. Van de tijd in de baarmoeder of van de geboorte hebben we geen herinneringen. Toch bestaat er geen twijfel over de manier waarop wij in deze wereld terecht zijn gekomen. Dat maakt ons tot mens, maar Blade Runner 2049 zet deze zekerheden op losse schroeven.In de film bestaat de samenleving niet alleen uit mensen, maar zijn er ook replicants, robotachtigen die er net zo uitzien als wij, maar die voor speciale doelen zijn gecreëerd. Ook zijn er holografische gezelschapsdames die er precies zo uitzien en gedragen als hun ‘eigenaar’ zich maar wenst. Aanraken kan je ze nooit, ze hebben geen lichamen van vlees en bloed. Ze zijn door mensen gecreëerd.

Opmerkelijk is daarom de scène waarin een vrouwelijke replicant wordt ‘geboren’: ze valt uit een soort vlies op de grond, besmeurd met smeer terwijl zij in huilen uitbarst, zoals iedere pasgeborene doet. Zij is volwassen, in elkaar gezet door haar maker die haar ook weer vernietigt. Ze voldoet blijkbaar niet als exemplaar. Niet voor niets staat het leven van hoofdpersoon K op zijn kop wanneer hij vermoedt als baby te zijn geboren in plaats van te zijn ‘ontstaan’ als voortbrengsel van de replicantmaker Niander Wallace. De vraag over zijn identiteit, over wie of wat hij eigenlijk is, zorgt voor verwarring, maar tegelijk voor meer energie. Opeens heeft hij een doel in zijn voorheen eenzame, ‘geregisseerde’ bestaan. De teleurstelling is dan ook voelbaar wanneer hij erachter komt dat niet hij, maar een dochter geboren is uit de relatie tussen replicant Rachael en agent Deckard. De onmogelijke relatie tussen die twee, waarmee de film uit 1982 eindigde, blijkt wonderbaarlijke uitkomst te hebben gehad.

Niet alleen K, maar ook andere replicants hebben zich ooit ingebeeld dit kind te zijn — een gedachte die voor existentiële verwarring zorgt, maar die voor hen ook hoop biedt in hun strijd voor een betere positie in een wereld waar zij zich vanwege hun ‘afkomst’ in de marge bevinden. De mogelijkheid om zelf leven te kunnen scheppen geeft de replicants een gevoel van gelijkwaardigheid en biedt hun nakomelingen recht op zelfbeschikking. In een wereld waar echt en namaak nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn, waar geen bloem of boom meer groeit en artificiële beelden eenzaamheid tegen moeten gaan, biedt de hoop van nieuw leven, de geboorte van nieuwe kansen, de enige houvast.

Geplaatst op De Groene Amsterdammer